Je struikelt en vangt je op met uitgestrekte hand. Ai, je voelt direct een scherpe stekende pijn. Je pols wordt rood, dik en de stand lijkt niet goed. Je hebt je pols gebroken. Het opvangen met de hand is een reflex dat plaats vind zonder er bij na te denken.  Het beschermt ons lichaam vele malen voor lichamelijk letsel, echter soms is de klap zo hard en lopen we een breuk op. We noemen dit letsel een FOOSH letsel (fall on outstretched hand).

Een ‘gebroken pols’ komt heel veel voor. Maar de term ‘gebroken pols’ zegt niets over welk bot of welk deel van het bot gebroken is.  Daarom praten we in de gezondheidszorg niet over een gebroken pols. Want gaat het om een scapoid fractuur, distale ulna fractuur of een distale radius fractuur?

In dit artikel ga ik in op de ‘ distale radius fractuur‘. Dit is het bot dat in de onderarm loopt richting de duimzijde. Dit is de meest geziene breuk in ons lichaam.

Heb je een polsbreuk opgelopen en weet je niet welk bot je gebroken hebt, dan zou het goed kunnen zijn dat het om een distale radius fractuur gaat, omdat deze breuk dus het meeste voorkomt.

Wie overkomt het?

Kinderen
Bij kinderen gaat de distale radius fractuur vaak gepaard met ongevallen waarbij snelle of zware impact een rol speelt. Denk hierbij vooral aan sporten. We zien dit gemiddeld bij kinderen tussen de 5 en 14 jaar oud.

Senioren
De tweede groep bestaat uit senioren waarbij lage impact ongevallen zorgen voor de distale radius fractuur. Dit kan als gevolg van osteoporose zijn. Meestal wordt er bij senioren dan ook een osteoporose onderzoek gedaan na het oplopen van een distale radius fractuur.

Ziekenhuis

Je bent naar het ziekenhuis gegaan waar ze een röntgen foto hebben gemaakt. Daar is vast gesteld dat het om een ‘radius fractuur’ gaat. Op de foto kunnen zie zien wat voor breuk het is. Is het een simpele of complexe breuk? Loopt de breuk door tot in het gewricht of stopt de breuk voor het gewricht. Dit soort informatie is voor de arts belangrijk om de juiste behandeling te bepalen en om een verwachting van herstel te scheppen.

Gips of opereren?
Dit hangt helemaal van de breuk af. Een eenvoudige breuk die niet te veel verschoven is, kan meestal conservatief behandeld worden. Dit betekent dat alleen gips voldoende is. Wanneer de breuk ingewikkelder is, bijvoorbeeld wanneer de breuk uit meerdere botfragmenten bestaat, wordt gekozen voor een operatie.

Vitamine C slikken

Een complicatie na een distale radius fractuur is dystrofie ook wel CRPS (Complex Regionaal Pijn Syndroom) genoemd. Het blijkt dat het risico hierop vermindert door het slikken van vitamine C. Meestal wordt dit ook geadviseerd vanuit het ziekenhuis. Mocht dit niet gebeurd zijn, begin hier dan zo snel mogelijk mee.

Conservatief behandelen (alleen gips)

Ongeveer 4 tot 6 weken krijg je gips waarna voorzichtig gestart kan worden met oefeningen.
Het kan zijn dat je een ondersteunde brace meekrijgt die je naar eigen inzicht kunt dragen. Het is echter dan wel de bedoeling dat je de draagtijd van de brace langzaam afbouwt.

Je zult merken dat de pols nog erg stijf aanvoelt. En wellicht is de pols ook nog dik en pijnlijk. Dit zijn dingen die erbij horen wanneer het gips net verwijderd is. Maak je hier geen zorgen om. Wel is het belangrijk om oefeningen te gaan doen zodat de pols zo snel mogelijk de juiste trainingsprikkels krijgt.

Herstel

Het herstel na een polsbreuk die niet geopereerd is, is wisselend. Het hangt af van de uitgebreidheid van het letsel, je fitheid en leeftijd. Ik zie vooral grote verschillen bij kinderen, jongeren en ouderen. Dat is ook niet zo gek want hoe ouder je bent hoe langer het herstel duurt en hoe kwetsbaarder je bent.

Operatief behandelen

Als de breuk gecompliceerd is zal de arts besluiten om te opereren. De breuk kan worden vastgezet met een plaatje of schroef. De breuk is dan hersteld maar het bot moet nog aan elkaar groeien. Dit gebeurd in de komende 6 weken.

Na de operatie wordt vaak gekozen om de pols ook nog tijdelijk in het gips te zetten. Dit is ter bescherming van de breuk. De arts zal besluiten hoe lang je het gips nog moet dragen. Als het gips er helemaal af mag, kun je starten met oefeningen. Heb je geen gips gekregen dan mag je vaak direct al starten met lichte oefeningen. Het is dan wel belangrijk dat je weet wat voor oefeningen.

Donkere haren op je pols

Schrik niet wanneer je na het verwijderen van het gips donkere haren op je hand en/of onderarm ziet. Dit is een complicatie die kan voorkomen na gipsgebruik. Dit verdwijnt later vanzelf weer.

Pijn aan de pinkzijde van de pols

Na een polsbreuk van de distale radius zien we vaak pijnklachten aan de andere zijde van de pols, namelijk thv de ulna. Dit is wellicht wat gek aangezien de radius gebroken is en niet de ulna. Dit is een bekend fenomeen. Het herstel hiervan kan meer dan 12 weken duren. Wanneer er goede röntgen foto’s zijn gemaakt kun je een breuk thv de ulna dus uitsluiten.

Fase 1 - Onbelast oefenen (week 1 t/m 6)

De volgende oefeningen zijn allemaal onbelaste oefeningen. Dit betekent dat hierbij geen kracht op de pols komt. De breuk is immers nog niet volledig hersteld en daarom mag de pols nog niet met kracht belast worden.

Na verwijderen gips

mobiliserende oefeningen voor de pols en vingers

  • pols buigen en strekken met ontspannen vingers
  • onderarm roteren (met de elleboog in de zij) met handpalm naar beneden en naar boven
  • haakjes, vuist, volle vuist
  • pols afrollen op een bal of fles
  • dopjes pakken
  • golfballen roteren in de hand
  • Kapanji oefeningen

Zwelling

  • wanneer er veel zwelling in de hand zit kan fysiotape helpen om het vocht sneller af te voeren vocht af te drijven.
  • vingers spreiden en sluiten met hand omhoog
  • hand hoog houden

Na operatie na 3 weken kun je voorzichtig starten met litteken massage.

Pols buigen en strekken

Pols buigen en strekken met ontspannen vingers

  1. plaats de elleboog op tafel
  2. buig en strek de pols maar laat de vingers ontspannen

Aandachtspunten: hou de vinger ontspannen zodat de pols gemakkelijker kan bewegen. Zoek rustig de eindgrens van de beweging op en hou dit minimaal 2 seconden vast.

Onderarm roteren

Onderarm roteren

  1. plaats de elleboog in de zij
  2. roteer rustig de onderarm zodat de handpalm naar boven en naar beneden draait.

Aandachtspunten: hou alle posities 2 seconden vast. Wanneer er een force beperking in de pols zit zul je merken dat je nog niet ver kunt draaien. Probeer niet door de pijn heen te forceren maar probeer de oefening dagelijks regelmatig te doen zodat je langzaam verder komt.

Haakjes, volle vuist, platte vuist, dakje, recht

Haakjes, volle vuist, platte vuist, dakje en recht

  1. A) Vingers recht
  2. B) beweeg door naar de haakvuist
  3. C) beweeg door naar de volle vuist
  4. D) beweeg door naar de platte vuist
  5. E) eindig met het dakje

Aandachtspunten: hou alle posities 2 seconden vast. Dit kan worden belemmerd door de zwelling maar probeer dan zo ver te komen als je kunt. De oefening kan wat gevoelig zijn maar forceer niet door de pijn heen.

 

Pols afrollen op een bal of fles

Pols afrollen op een bal of fles

1) leg je hand op een bal of grote fles.
2) rol rustig je hand af naar voren en naar achteren.

Let op: de eerste 6 weken wil je je hand nog niet te veel belasten. Stop wanneer er pijn op treedt.  

Golfballen of knikkers ronddraaien in de hand

Golfballen of knikkers ronddraaien in de hand

1) pak 2 golfballen of grote knikkers
2) draai de golfballen rustig rond door de vingers in de richting van de duimtop

Let op: deze oefening zorgt voor soepele vingers en betere coördinatie. 

Dopjes pakken

Dopjes pakken

1) pak dopjes, knoopjes of propjes met de gebroken hand
2) pak de dopjes 1 voor 1 in de hand totdat de hand vol is.
3) leg ze dan 1 voor 1 weer uit.

Let op: deze oefening zorgt voor soepele vingers en betere coördinatie. 

Duim soepel maken

Duim soepel maken

1) tik met de duim de kootjes van de vingers aan.
2) begin bij wijsvinger en loop zo door naar de pink.

Zwelling

Wanneer er zwelling in de handpalm en/of vingers zit is het belangrijk de hand hoog te houden zodat het vocht beter kan worden afgevoerd. Daarnaast kun je met de vingers te sluiten en te openen de vochtafvoer stimuleren.  Wanneer er heel veel vocht in de hand zit kun je ook tapen.

Spreiden / sluiten vingers

Duim soepel maken

1) tik met de duim de kootjes van de vingers aan.
2) begin bij wijsvinger en loop zo door naar de pink.

Fase 2 - Belast oefenen (week 7 t/m 12)

  • bidgreep voor buiging pols
  • bidgreep voor strekking pols
  • open en dicht draaien van de onderarm met een licht gewichtje
  • knijpen in klei met weerstand
  • pols sterker maken met gebruik van een dumbell

Fase 3 - Belast oefenen (week 13 t/m 1 jaar)

Bij grote polsbreuken is de pols na 12 weken nog niet hersteld. Echter de grootste vooruitgang zul je wel merken in de eerste 12 weken. De totale revalidatie hangt dus af van de grote van het letsel maar kan tot 1 jaar duren. 

Na 12 weken mag je de pols weer volledig belasten zolang de pols dat toelaat. Dat betekent dat je weer kracht mag zetten of kun sporten.

  • zwemmen
  • fitness
  • andere sporten

Zinvol artikel?

Was dit artikel bruikbaar voor je? Laat dan een berichtje hieronder achter. 

Wil je onder mijn begeleiding revalideren? Neem dan contact met mij op. Revalidatie kan online of in mijn praktijk.

Sjoerd Commandeur | Fysiotherapeut | reaXion Fysiotherapie in Delft

Geef een reactie